Get Adobe Flash player

Kolejne kociewskie potrawy na Liście Produktów Tradycyjnych

Dnia 24 sierpnia 2015 roku Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi wpisało na Listę Produktów Tradycyjnych dwie kolejne potrawy z gminy Pelplin. W kategorii gotowe dania i potrawy „gryz-kociewski deser” oraz w kategorii oleje i tłuszcze „szmalec kociewski ze skrzeczkami”. Zgłosiła je, podobnie jak poprzednie cztery potrawy za pośrednictwem Marszałka Województwa Pomorskiego mieszkanka Lignów Szlacheckich Krystyna Gierszewska. Gratulujemy.

Opis tradycji potrawy "Gryz-kociewski deser":

Na terenie powiatu tczewskiego dawniej hodowano dużo krów mlecznych, których mleko było ważnym i często używanym składnikiem do przygotowywania wielu potraw. Powstające w XIX wieku Rolnicze Spółdzielnie Produkcyjne swoją działalność w dużej mierze opierały właśnie o hodowlę krów mlecznych. Dzięki temu mleko na terenach wiejskich było dostępne przez cały rok, a wyroby mleczne obecne w codziennym jadłospisie mieszkańców Kociewia. Z tego łatwo dostępnego surowca gospodynie kociewskie przyrządzały m.in. zacierki mleczne, sznelki (bułki zalane wrzącym mlekiem) i gryz – kociewski deser. „Gryz czyli kaszę manną ugotować na mleku na gorąco. Podawać na zimno z sokiem jagodowym i jagodami. Był to bodaj najpopularniejszy na Kociewiu deser, podawany do każdego niemal jadła – do ajntopów też. Zwał się po prostu deser” (Pod redakcją Romana Landowskiego, „W kuchni i przy stole – Ksióńżka o jeściu na Kociywiu”, Tczew 2000). Deser ten do dnia dzisiejszego jest bardzo popularny na terenie powiatu tczewskiego. Zazwyczaj spożywany jest na gorąco lub zimno na zakończenie obiadu, jako deser lub jako przekąska popołudniowa czy na kolację. „Produkt był przygotowywany bez specjalnej okazji, najczęściej, kiedy domownicy mieli ochotę – na coś słodkiego (…) Gryz jedzono czysty lub z sokiem owocowym, niekiedy z jagodami” (Wywiad przeprowadzony z mieszkańcami powiatu tczewskiego).

Opis tradycji potrawy "Szmalec kociewski ze skrzeczkami":

Zwyczaj wytapiania smalcu ze słoniny wieprzowej był i jest bardzo popularny w tradycji kulinarnej Kociewia. Szmalec, bo tak nazywano na Kociewiu smalec wytapiany z płatów słoniny wieprzowej, „przygotowywano najczęściej dwa razy do roku z okazji świniobicia (na wiosnę – Wielkanoc oraz w okolicach Bożego Narodzenia), a niekiedy częściej, jeżeli w rodzinie miała się odbyć większa uroczystość np. śluby” (Wywiad przeprowadzony z mieszkańcami gminy Pelplin). Na terenie Kociewia popularny jest szmalec kociewski ze skrzeczkami, którego cechą charakterystyczną są zatopione skwarki, czyli skrzeczki. Ponadto, dodawana jest cebula, kawałki jabłka, majeranek lub inne dodatki, także kawałki mięsa lub boczku, czyli szpyrki. „Szmalec jedzono cały rok, był on wykorzystywany także do smażenia, pieczenia zamiast innych tłuszczów. Szmalec jedzono z chlebem, skwarkami i solą lub czysty, jeżeli miał mieć przedłużony termin przydatności” (Wywiad przeprowadzony z mieszkańcami gminy Pelplin). Szmalec kociewski ze skrzeczkami przygotowywany jest w każdym kociewskim domu na co dzień, a także na okoliczne imprezy sołeckie, gminne czy powiatowe w gminie Pelplin i poza gminą. Licznie działające Koła Gospodyń Wiejskich popularyzują ten produkt podczas dożynek, festiwali, festynów. Szmalec stanowi także część kulinarnej kultury ludowej stale obecnej w życiu Kociewiaków tych terenów.